Η αρτηριακή υπέρταση προσβάλλει το 30% του ενήλικου πληθυσμού και αποτελεί σημαντικό προδιαθεσικό παράγοντα στεφανιαίας νόσου. Επιδημιολογικά δεδομένα από τον Ελληνικό χώρο δείχνουν σημαντικά ποσοστά συνύπαρξης με άλλους παράγοντες κινδύνου όπως κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης, δυσλιπιδαιμία αυξάνοντας την επίπτωση των βλαβών σε όργανα στόχους. Έτσι καθίσταται προφανής η αναγκαιότητα μέτρησης της αρτηριακής πίεσης σε συνδυασμό με τη λήψη ιστορικού και αντικειμενικής εξέτασης.
Για πρακτικούς λόγους διευκόλυνσης της διαγνωστικής προσέγγισης, οι περισσότερες επιστημονικές εταιρείας (WHO, AHA, ISH, ASH…) θεωρούν ως υπέρταση τιμές >140/90mmHg. H διάγνωση πρέπει να βασίζεται σε τουλάχιστον δύο μετρήσεις σε τουλάχιστον 2 με 3 επισκέψεις στο ιατρείο. Πολύτιμο εργαλείο διαγνωστικής προσπέλασης αποτελεί το holter πίεσης. Κατά τη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης πρέπει να τηρούνται κάποιες βασικές αρχές. Ο ασθενής πρέπει να βρίσκεται σε ύπτια θέση ή άνετα καθισμένος με ακουμπισμένο το χέρι σε ένα τραπέζι. Κατά τη διάρκεια της μέτρησης πρέπει να είναι ξεκούραστος, ήρεμος και απαλλαγμένος από ενοχλήσεις. Ιδιαίτερες δυσκολίες μπορεί να ανακύψουν όταν ο ασθενής πάσχει από αρρυθμίες (όπως κολπική μαρμαρυγή) οπότε και θα χρειαστούν δύο ή και τρείς μετρήσεις.
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων (>90%) δεν αναγνωρίζεται κάποιο σαφές υποκείμενο αίτιο οπότε η κατάσταση αυτή ορίζεται ως ιδιοπαθής αρτηριακή υπέρταση. Ωστόσο σε νεαρές ηλικίες και σε ανθεκτικές υπερτάσεις σταδίου ΙΙΙ (>180/110mmHg) είναι απαραίτητη η διερεύνηση δευτεροπαθών αιτιών υπέρτασης οι οποίες θα μας καθοδηγήσουν και σε διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση. Τέτοιες καταστάσεις είναι:
- Σχετιζόμενες με παθήσεις νεφρών (νεφροπαρεγχυματικά νοσήματα, νεφραγγειακή υπέρταση)
- Σχετιζόμενη με ενδοκρινικές παθήσεις (πρωτοπαθής υπεραλδοστερονισμός, φαιοχρωμοκύτωμα, σύνδρομο Cushing)
- Σχετιζόμενη με φάρμακα (μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, κορτικοστεροειδή, κυκλοσπορίνη, ερυθροποιητίνη)
- Σχετιζόμενη με την εγκυμοσύνη (προεκλαμψία, εκλαμψία)
- Στένωση ισθμού αορτής
- Περιεγχειρητική υπέρταση
Ρόλος του καρδιολόγου είναι να αναγνωρίσει την αιτία της αρτηριακής υπέρτασης στοχεύοντας και στην αντίστοιχη θεραπεία. Βέβαια πέρα από τη χορήγηση φαρμακευτικών σκευασμάτων εξίσου σημαντικό ρόλο έχει και η υιοθέτηση ένος υγιεινοδιαιτητικού τρόπου ζωής που να περιλαμβάνει την σωματική άσκηση, την απώλεια βάρους και τον περιορισμό στην κατανάλωση άλατος.
Ειδικές περιπτώσεις αποτελούν οι καταστάσεις οξέων υπερτασικών επεισοδίων που χρήζουν νοσηλείας Στις περιπτώσεις αυτές η άμεση και ελεγχόμενη πτώση της πίεσης μπορεί να αποτρέψει μόνιμες βλάβες σε όργανα στόχους. Υπερεπείγοντα οξέα υπερτασικά επεισόδια είναι:
- Υπερτασική εγκεφαλοπάθεια
- Οξύς διαχωρισμός αορτής
- Οξύ στεφανιαίο σύνδρομο
- Οξύ πνευμονικό οίδημα
- Εκλαμψία
- Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ισχαιμικό)
- Εγκεφαλική αιμορραγία
- Κρίση φαιοχρωμοκυτώματος
Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής που να περιλαμβάνει την καλή διατροφή, την άσκηση, τον περιορισμό του άγχους και τη διακοπή του τσιγάρου αποτελεί σημαντικό παράγοντα πρόληψης της αρτηριακής υπέρτασης και κατ΄ επέκταση της στεφανιαίας νόσου.